Xarici vətəndaş Gürcüstanda şirkətin təsisçisi, payçısı və direktoru ola bilər. Ümumi qayda ilə Gürcüstan vətəndaşı olan tərəfdaş, yerli direktor və ya minimum nizamnamə kapitalı tələb edilmir. Ən çox seçilən forma məhdud məsuliyyətli cəmiyyət — MMC-dir; şirkət Milli İctimai Reyestr Agentliyində qeydiyyata alındığı andan hüquqi şəxs kimi yaranır.

Xarici vətəndaş 100% pay sahibi ola bilərmi?

Bəli. “Sahibkarlar haqqında” Qanun şirkət tərəfdaşının həm fiziki, həm hüquqi şəxs olmasına imkan verir və əcnəbi üçün ümumi yerli payçı tələbi müəyyən etmir. Xarici vətəndaş MMC-nin 100% payına sahib ola və direktor kimi təyin edilə bilər. Bununla belə, bank, sığorta, qumar, investisiya fondu, ödəniş xidməti, tibb, tikinti və digər tənzimlənən fəaliyyətlər əlavə lisenziya, icazə və ya uyğunluq tələbi yarada bilər.

Hansı hüquqi formanı seçmək olar?

  • MMC: bir və ya bir neçə payçı, çevik idarəetmə və ümumi qayda ilə payçıların şirkət borclarına görə məhdud məsuliyyəti.
  • Fərdi sahibkar: ayrıca hüquqi şəxs yaratmır; sahibkar öhdəliklərə şəxsi əmlakı ilə cavab verir. Sadə fəaliyyət üçün uyğun ola bilər, lakin risk fərdidir.
  • Səhmdar cəmiyyət: daha mürəkkəb kapital və korporativ idarəetmə tələb edən böyük layihələr üçün.
  • Xarici şirkətin filialı: ayrıca hüquqi şəxs deyil; xarici baş şirkət filialın öhdəliklərinə görə məsul qalır.

MMC yaratmaq üçün əsas qərarlar

  1. Şirkətin unikal adını və hüquqi formasını seçin.
  2. Fəaliyyət predmetini ümumi və ya xüsusi qaydada müəyyən edin.
  3. Payçıları, pay faizlərini və payların ötürülməsi məhdudiyyətlərini müəyyənləşdirin.
  4. Direktoru və onun təmsilçilik qaydasını — təkbaşına və ya birgə imza — göstərin.
  5. Gürcüstan ərazisində faktiki hüquqi ünvan seçin.
  6. Standart nizamnamədən istifadə edəcəyinizə və ya fərdi nizamnamə hazırlayacağınıza qərar verin.

Hansı sənədlər tələb olunur?

  • qeydiyyat ərizəsi və təsis sənədi/nizamnamə;
  • xarici təsisçinin etibarlı pasportu və qanuna uyğun identifikasiya məlumatları;
  • direktorun idarəetmə və təmsilçilik funksiyasını qəbul etməsi barədə razılığı — təsis sənədində ifadə edilməyibsə;
  • hüquqi ünvanın mülkiyyətçisinin lazımi qaydada təsdiq edilmiş razılığı və ya istifadə müqaviləsi;
  • nümayəndə müraciət edirsə, müvafiq etibarnamə;
  • xarici hüquqi şəxs təsisçidirsə, onun reyestr çıxarışı, təsis sənədləri və nümayəndəlik səlahiyyəti.

Xaricdə verilmiş sənədlər üçün apostil və ya leqallaşdırma, sonra isə təsdiq edilmiş gürcücə tərcümə tələb oluna bilər. Konkret qayda sənədin verildiyi dövlət və beynəlxalq müqavilədən asılıdır. Pasportdakı adın bütün sənədlərdə eyni yazılması vacibdir.

Hüquqi ünvan necə rəsmiləşdirilir?

Şirkətin hüquqi ünvanı Gürcüstan ərazisindəki faktiki ünvan olmalıdır və rəsmi yazışmalar həmin ünvana göndərilir. Ünvan şirkətə məxsus deyilsə, daşınmaz əmlak sahibinin təsdiq edilmiş razılığı və ya istifadə/icarə müqaviləsi təqdim edilir. Formal “virtual ünvan” seçərkən rəsmi məktub və məhkəmə bildirişlərinin həqiqətən qəbul olunacağına əmin olun; reyestr ünvanına göndərilən sənəd hüquqi baxımdan təqdim edilmiş sayıla bilər.

Qeydiyyat hara və necə təqdim olunur?

Müraciət Milli İctimai Reyestr Agentliyinə — NAPR-ə, adətən Public Service Hall vasitəsilə təqdim edilir. Təsisçilər və direktor sənədi qeydiyyat orqanında imzalaya bilər; xaricdə olan şəxs nümayəndəyə lazımi qaydada rəsmiləşdirilmiş etibarnamə verə bilər. İmzanın notarial təsdiqi şəxs sənədi NAPR-in səlahiyyətli əməkdaşının yanında imzaladıqda ayrıca tələb olunmur.

Qeydiyyat rüsumu və müddəti

NAPR-in qüvvədə olan tarifinə görə fərdi sahibkar istisna olmaqla sahibkar hüquqi şəxsin, o cümlədən MMC-nin qeydiyyatı:

  • 1 iş günü — 200 GEL;
  • ərizənin verildiyi gün — 400 GEL.

Tərcümə, notarius, apostil, hüquqi ünvan və nümayəndə xidmətləri bu dövlət rüsumuna daxil deyil. Sənəddə çatışmazlıq olarsa, sürətli rüsum nəticənin mütləq həmin gün müsbət olmasına zəmanət vermir.

Qeydiyyat qərarından sonra nə alınır?

Şirkət reyestrdə qeydiyyat anından yaranır. Sahibkarlıq qeydiyyatı eyni zamanda dövlət və vergi qeydiyyatını əhatə edir; məlumat NAPR tərəfindən elektron qaydada Gəlirlər Xidmətinə ötürülür və şirkətə identifikasiya nömrəsi verilir. Reyestr çıxarışında ad, hüquqi forma, ünvan, direktor, təmsilçilik qaydası və payçılar barədə məlumat yoxlanmalıdır.

Vergi və mühasibat addımları

  1. Revenue Service elektron kabinetinə giriş və səlahiyyətli istifadəçi qaydalarını aktivləşdirin.
  2. Faktiki fəaliyyətə uyğun vergi öhdəliklərini müəyyən edin: mənfəət vergisi, əməkhaqqı üzrə gəlir vergisi, ƏDV, mənbədə tutma və digər vergilər.
  3. ƏDV qeydiyyatı üçün məcburi hədd və könüllü qeydiyyat ehtiyacını ayrıca qiymətləndirin.
  4. Mühasibat uçotu, ilkin sənədlər, invoys, əməkhaqqı və bəyannamə təqvimi yaradın.
  5. Nağd ödəniş qəbul ediləcəksə, kassa aparatı və elektron qəbz qaydalarını yoxlayın.

Şirkət açılması “1% kiçik biznes” rejimini avtomatik vermir. Kiçik biznes statusu əsasən uyğun fiziki şəxs sahibkara aid xüsusi rejimdir; MMC-nin vergi modeli ayrıdır.

Bank hesabının açılması

Şirkət qeydiyyatı bank hesabının avtomatik açılması demək deyil. Bank AML/KYC yoxlaması aparır və təsisçi, direktor, faktiki benefisiar, vəsaitin mənbəyi, gözlənilən dövriyyə, müştəri/tərəfdaş ölkələri və fəaliyyət sübutları barədə sənəd tələb edə bilər. Bank kommersiya və risk qərarı ilə əlavə sənəd istəyə və hesab açmaqdan imtina edə bilər; NAPR qeydiyyatı banka hesab açmaq öhdəliyi yaratmır.

Benefisiar sahib və şəffaflıq

Bank və digər hesabat verən qurumlar şirkətə son nəzarət edən fiziki şəxsi — faktiki benefisiarı müəyyən etməlidir. Nominal payçı və direktor strukturu faktiki nəzarəti gizlətmək üçün istifadə edilə bilməz. Payçılıq zənciri xarici şirkətlərdən ibarətdirsə, bütün səviyyələr üzrə aktual çıxarışlar və son fiziki sahibə qədər struktur tələb oluna bilər.

Direktorun əsas hüquqi vəzifələri

Direktor şirkətin maraqları naminə vicdanla və lazımi qayğı ilə hərəkət etməli, səlahiyyət həddini qorumalı, maraqlar toqquşmasını açıqlamalı və qanunla/nizamnamə ilə tərəfdaşların qərarına aid məsələləri özbaşına həll etməməlidir. Şəxsi və şirkət vəsaitlərini qarışdırmaq, sənədsiz ödənişlər və formal direktor istifadəsi vergi, korporativ və cinayət-hüquqi risk yarada bilər.

Şirkət yaşayış və iş hüququ verirmi?

Xeyr. Pay sahibi və ya direktor olmaq özü yaşayış icazəsi deyil. Xarici şəxs Gürcüstanda faktiki işləyəcəksə, onun giriş/qalma statusu və 1 mart 2026-cı ildən qüvvədə olan əmək miqrasiyası qaydaları ayrıca yoxlanmalıdır. Sahibkarlıq və ya əmək fəaliyyəti müəyyən şərtlərlə əmək və ya investisiya əsaslı yaşayış icazəsinə dəstək ola bilər, lakin avtomatik nəticə yaratmır.

Addım-addım yoxlama siyahısı

  1. Fəaliyyət və hüquqi forma üzrə hüquqi/vergi modeli seçin.
  2. Ad, paylar, direktor və təmsilçilik qaydasını müəyyən edin.
  3. Gürcüstanda real hüquqi ünvan və sahib razılığı hazırlayın.
  4. Xarici sənədləri apostil/leqallaşdırma və gürcücə tərcümə ilə hazırlayın.
  5. Təsis sənədi və nizamnaməni imzalayıb NAPR-ə təqdim edin.
  6. Çıxarışı yoxlayın, səhv varsa dərhal dəyişiklik qeydiyyatı verin.
  7. RS kabineti, mühasibat, vergi təqvimi və zəruri lisenziyaları qurun.
  8. Bank üçün benefisiar, fəaliyyət və vəsait mənbəyi paketini hazırlayın.
  9. Xarici direktor və işçilərin miqrasiya/iş hüququnu ayrıca təmin edin.

Rəsmi mənbələr

  1. Matsne — Gürcüstanın “Sahibkarlar haqqında” Qanunu
  2. NAPR — biznes qeydiyyatı üzrə müddət və rüsumlar
  3. Matsne — “İctimai Reyestr haqqında” Gürcüstan Qanunu
  4. Gürcüstan Gəlirlər Xidməti
  5. Matsne — Əcnəbilərin hüquqi vəziyyəti haqqında Qanun

Məbləğ və prosedurlar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbənin aktual versiyasını yoxlayın.