Gürcüstanda istehlakçı hüquqları: malın qaytarılması və pulun tam geri alınması

Gürcüstanda alınmış hər malı sadəcə fikrinizi dəyişdiyiniz üçün avtomatik qaytarmaq hüququ yoxdur. Əsas fərq alışın onlayn və ya mağazadan kənarda edilməsi ilə malın fiziki mağazada alınması, həmçinin məhsulun qüsurlu olub-olmamasıdır. “14 gün qaytarma” qaydası əsasən məsafədən və mağazadan kənar bağlanan müqavilələrə aiddir.

Kim istehlakçı sayılır?

Qanun şəxsi məqsədlə mal və ya xidmət alan fiziki şəxsi istehlakçı sayır. Mal biznes, peşə və ya kommersiya fəaliyyəti üçün alınıbsa, bu xüsusi istehlakçı rejimi hər zaman tətbiq olunmaya bilər. Satıcı isə kommersiya fəaliyyəti çərçivəsində hərəkət edən sahibkar olmalıdır; iki fərdi şəxs arasındakı təsadüfi satış ayrıca mülki-hüquqi qaydalarla qiymətləndirilir.

Onlayn alınmış malı 14 gün ərzində qaytarmaq

“İstehlakçı hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinə görə istehlakçı məsafədən və ya sahibkarın biznes məkanından kənarda bağlanmış müqavilədən 14 təqvim günü ərzində səbəb göstərmədən imtina edə bilər. Mal üçün müddət istehlakçının və ya onun göstərdiyi üçüncü şəxsin malı fiziki qəbul etdiyi gündən başlayır. Sifariş hissələrlə gəlirsə, son hissənin qəbulundan hesablanır.

14 gün bitmədən satıcıya aydın yazılı imtina bildirişi göndərin.
Bildirişin göndərildiyini sübut edən e-poçt, platforma qeydi və ya qəbzi saxlayın.
Satıcı özü götürməyi təklif etməyibsə, bildirişdən sonra ən gec 7 təqvim günü ərzində malı geri göndərin.
Malı yalnız onun təbiətini, xüsusiyyətlərini və işləməsini yoxlamaq üçün zəruri həddə istifadə edin.

Pul nə vaxt və necə tam qaytarılır?

Satıcı imtina barədə məlumat aldığı gündən gec olmayaraq 14 təqvim günü ərzində istehlakçının bütün ödənişlərini, o cümlədən standart çatdırılma xərcini geri qaytarmalıdır. Qaytarma, istehlakçı başqa üsula xərcsiz razı olmadıqca, ilkin ödəniş vasitəsi ilə edilməlidir.

Satıcı malı geri alana və ya istehlakçı göndərmə sübutunu təqdim edənədək pulu saxlaya bilər — hansı daha tez baş verərsə. İstehlakçı ən ucuz standart çatdırılmadan daha bahalı üsul seçibsə, əlavə fərq qaytarılmır. Geri göndərmə xərci, satıcı öz üzərinə götürməyibsə və bu barədə əvvəlcədən düzgün məlumat veribsə, istehlakçıya aid ola bilər.

Satıcı məbləği azalda bilərmi?

İstehlakçı malı yalnız mağazada yoxlamağa uyğun həddən artıq istifadə edib onun dəyərini azaldıbsa, satıcı real dəyər azalmasını tələb edə bilər. Lakin satıcı imtina hüququ barədə qanunda nəzərdə tutulan tam məlumatı verməyibsə, bu dəyər azalmasına görə istehlakçı məsuliyyət daşımır. Sadəcə qablaşdırmanın diqqətlə açılması hər halda bütün refund hüququnu avtomatik ləğv etmir; məhsulun növü və istifadə dərəcəsi qiymətləndirilir.

14 günlük qaytarma hansı mallara tətbiq edilmir?

istehlakçının sifarişinə uyğun fərdiləşdirilmiş məhsul;
tez xarab olan və istifadə müddəti qısa mal;
sağlamlıq və gigiyena səbəbi ilə qaytarılması uyğun olmayan, möhürlü verilib açılmış məhsul;
çatdırıldıqdan sonra başqa əşyaya ayrılmaz şəkildə qarışmış mal;
açılmış möhürlü audio/video yazısı və kompüter proqramı;
qəzet, jurnal və dövri nəşr — abunə istisna olmaqla;
açıq hərracdan alınmış mal;
istehlakçının əvvəlcədən razılığı ilə yüklənməsinə başlanmış rəqəmsal məzmun;
qanunda sadalanan müəyyən tarixli yaşayış, nəqliyyat, avtomobil icarəsi, katerinq, istirahət və tədbir bileti xidmətləri.

İstisna yalnız konkret qanuni şərt ödənəndə işləyir. Məsələn, “gigiyenik məhsuldur” yazılması kifayət deyil; mal möhürlü verilməli, açıldıqdan sonra sağlamlıq və gigiyena səbəbi ilə həqiqətən geri satışa yararsız olmalıdır.

Mağazadan alınmış qüsursuz mal qaytarılırmı?

Fiziki mağazada məhsulu görüb aldıqda qanunun 14 günlük səbəbsiz imtina qaydası avtomatik tətbiq edilmir. Satıcı öz qaydasında 7, 14 və ya 30 günlük dəyişmə/refund vəd edibsə, həmin kommersiya vədi müqavilənin şərtinə çevrilə və icrası tələb oluna bilər. “Ölçü uyğun gəlmədi” və ya “fikrimi dəyişdim” halında satıcının elan edilmiş siyasətini, qəbzi və etiket şərtlərini yoxlayın.

Qüsurlu mal üçün hüquqlar

Mal təsvirə, nümunəyə, reklamda bildirilən xüsusiyyətlərə və normal istifadə məqsədinə uyğun deyilsə, qüsurlu sayılır. Qanunun 17-ci maddəsinə görə ilkin hüquq pulsuz təmir və ya dəyişdirmədir. Bu, bütün poçt, işçi və material xərclərini də əhatə edir. Təmir və ya dəyişdirmə mümkün deyilsə, həddən artıq bahadırsa, ağlabatan müddətdə aparılmırsa və ya istehlakçıya əhəmiyyətli narahatlıq yaradırsa, istehlakçı qiymətin azaldılmasını və ya müqavilədən imtina edib pulun geri qaytarılmasını tələb edə bilər.

Qüsur əhəmiyyətsizdirsə, müqavilədən tam imtina hüququ yaranmaya bilər. Buna görə tələbdə qüsurun funksiyaya, təhlükəsizliyə, məqsədə və məhsulun dəyərinə necə təsir etdiyini konkret yazmaq vacibdir.

Zəmanət olmasa belə hüquq varmı?

Bəli. Kommersiya zəmanəti qanuni hüquqları məhdudlaşdıra bilməz. Qüsur təhvil verildikdən sonra 6 ay ərzində aşkar edilərsə, məhsulun təbiəti buna imkan verdiyi halda qüsurun təhvil zamanı mövcud olduğu ehtimal edilir və əksini satıcı sübut edir. Altı aydan sonra sübut yükü istehlakçıya keçir. Qanuni müdafiə, ümumi qayda ilə, qüsur təhvil tarixindən 2 il ərzində aşkar ediləndə istifadə olunur; ikinci əl mallar üçün məsuliyyət müqavilə ilə ayrıca müəyyən edilə bilər.

Qəbz itibsə hüquq itirilirmi?

Qəbz ən rahat sübutdur, lakin alış faktı bank çıxarışı, kart əməliyyatı, elektron sifariş, zəmanət talonu, yazışma, çatdırılma sənədi və digər sübutlarla da təsdiqlənə bilər. Satıcıya məhsulun haradan, nə vaxt və hansı qiymətə alındığını müəyyən etməyə imkan verən materialları təqdim edin.

Satıcı refund vermirsə nə etmək lazımdır?

Satıcıya yazılı tələb göndərin: məhsul, tarix, qüsur və seçdiyiniz hüquqi tələb göstərilsin.
Qəbz/sifariş, ödəniş, foto-video, ekspert rəyi və bütün yazışmaları əlavə edin.
Cavab üçün ağlabatan konkret müddət verin və qəbul sübutunu saxlayın.
Problem həll olunmazsa, Gürcüstan Rəqabət və İstehlakçı Agentliyinə — GCCA-ya müraciət edin. Qanuna görə Agentliyə pozuntudan ən gec 2 il ərzində müraciət edilir.
Fərdi pul tələbi və zərərin ödənilməsi üçün məhkəmə yolu da açıqdır; GCCA müraciəti məhkəmə hüququnu ləğv etmir.

Rəsmi mənbələr

Məbləğ və prosedurlar dəyişə bilər; müraciətdən əvvəl rəsmi mənbənin aktual versiyasını yoxlayın.